Alsof alles van waarde in de uitverkoop stond deze week. Op maandag waren het de musici en acteurs die na een Mars van Beschaving het Binnenhof bereikten en tevergeefs lieten horen en zien dat ze toch echt de moeite waard zijn. Staatssecretaris Halbe Zijlstra was er niet gevoelig voor en zette de boel in de etalage. Die voorraden aan cultuur moeten nodig verramsjt.
Op woensdag waren het de patiënten van de geestelijke gezondheidszorg. Hoewel zij en hun hulpverleners uit de GGZ veel minder publicitaire aandacht trokken - een schizofreen doet het beeldtechnisch toch minder dan, pak 'm beet, Halina Reijn - stonden ook zij manmoedig te verkleumen op het Malieveld. Minister Schippers nam een petitie aan waarop meer dan 40.000 handtekeningen stonden, maar ze had de kortingsbonnen voor de dolle dwaze dagen al verstuurd. Donderdag loodste zij probleemloos haar plannen langs de liberale lolbroeken en rancuneuze rakkers van het kabinet waardoor de zotten en zinnelozen van deze wereld voortaan zelf een deel van hun behandeling mogen betalen. "Vogel het zelf maar uit", staat op het reclamebord dat boven de ballenbak van de bezuinigingen hangt. "Iedereen ondernemer".
Op vrijdag ten slotte volgde het nieuws dat de Nederlandse literaire uitgeverijen in zulk zwaar weer zitten dat de Arbeiderspers is genoodzaakt samen te gaan met A.W. Bruna dat van oudsher een sterkere commerciële positie heeft. Dat komt vooral door bestseller kanonnen als Stieg Larsson, John Grisham en Suzanne Vermeer. In een tijd waarin veiligheid vóór justitie komt en wraak belangrijker is dan vergeving, verkopen bloeddorstige fantasieën over verkrachting, moord, afpersing en mishandeling nu eenmaal beter dan gedichten over de herfst en de dood van een geliefde.
In een wanhopige poging grip te krijgen op het gevoel van nutteloosheid dat mij deze week bekroop, herlas ik de gedichten van Lucebert. Zijn beroemde dichtregel "Alles van waarde is weerloos" prijkt al sinds 1979 in neonletters op een kantoorflat waarin een verzekeringsmaatschappij is gevestigd. Zo nieuw is het streven naar cultureel ondernemerschap dus niet. Hoe hard de maatregelen van dit rancunekabinet de schoonheid en de troost ook treffen, hoe luid de investment bankers en consultants straks ook het Nederlandse lied op Radio 2 zullen meebrullen, er zullen altijd weer dichters op staan, nuttelozen die woorden zoeken voor wat er is en wat er is geweest.
Door alle eeuwen heen zijn machthebbers bang geweest voor wat zij niet kunnen beheersen; gekte en gedichten. Laten we elkaar daarom fluisterend voorlezen in de holte van de nacht. Laten we niet oordelen, maar meedelen, laten we blijven schrijven en zingen over wat wij zien en horen, ruiken en voelen, en laat ons nooit vergeten dat verbittering hoop verstikt.
de zoeker naar de aard van een gedicht en
van des gedichts dichter
hij zal doof zijn voor het ijlingse
loven en laken van modejager & modeverguizer
de dichter hij eet de tijd op
de beleefde tijd
de toekomende tijd
hij oordeelt niet maar deelt mede
van dat waarvan hij deelgenoot is
mijn gedichten zijn gevormd
door mijn gehoor
en door de bewondering voor
en de verwantschap met
friedrich hölderlin & hans arp
de tijd der eenzijdige bewegingen is voorbij
daarom de proefondervindelijke poëzie is een zee
aan de mond van al die rivieren
die wij eens namen gaven als
dada (dat geen naam is)
en
daar dan zij wij damp
niemand meer rubriceert
Lucebert
Verzamelde gedichten (2002)
