Mark Rutte, voorman van de Volkspartij voor Vrijheid en Democratie heeft afgelopen weekend gepreekt voor eigen parochie. Dat doen voormannen vaker. In wollen woorden houden zij hun luisteraars vergezichten voor over veel bereikt, maar nog een lange weg te gaan. Mark houdt niet zo van vergezichten, heb ik begrepen uit de berichtgeving van de afgelopen week. Maar gelukkig is hij kort van geheugen. Liberalen houden namelijk ook niet van vroeger. Daarom somde hij op het partijcongres alleen de successen op die zijn kabinet boekte. Want succes, dat ruikt naar morgen en naar meer.
Rutte sprak overigens vooral over minder. Minder ministers, minder ministeries, minder papierwerk voor ondernemers, en - heel belangrijk - shocktherapie voor de culturele sector. Shocktherapie wordt doorgaans gebruikt voor psychiatrische patiënten die zo lang en zo diep depressief zijn, dat geen enkele andere therapie meer helpt. Shocken helpt, soms, maar niemand weet nog echt goed hoe het werkt. Eén ding staat echter wel vast: elektroshocken kan niet lekker dicht bij huis. Wat zal minister Schippers daar van balen.
Of de culturele kaalslag van het kabinet Rutte-I echt helpt (tegen wat? schoonheid als ziekte?) moeten we afwachten, maar als ik mijn vergezicht de vrije loop laat zie ik concertgebouwen vol borrelende liberalen die geen idee hebben wat Noorderlicht ook maar weer was, of Oerol, of Poetry International, maar wel begrijpen dat het verdomd lekker netwerken is met Beethoven op de achtergrond. Daar hebben ze best een tonnetje voor over, zolang hun naam maar op de gevel staat. Het zal de VVD verder een rotzorg zijn, want de neuzen moeten naar voren, de schouders moeten naar achteren en mijmeren over wat er verloren gaat, staat de vooruitgang in de weg. En wie wil er nou aan relatiemanagement doen op Terschelling? In de regen?
Liberalen lijkt het aangeboren te vergeten. Anders dan conservatieven (die in elke politieke stroming worden gevonden) houden zij niet van vroeger, maar alleen van het nu en nog meer van morgen. Dat Mark Rutte historicus is, mag wat dat betreft een wonder heten. Ooit zei Neelie Kroes in een interview dat zij na haar dood zo snel en anoniem mogelijk begraven wilde worden. Het typeert het liberale gedachtegoed dat stilstand altijd achteruitgang is. En als er dan iets is waar je maar beter niet al te lang bij stil kunt staan, is het de dood.
De dood die ademt heet de slaap. Mensen hebben slaap nodig als water, ook om te verwerken wat zij hebben meegemaakt. Omdat we 's nachts onze angsten bezweren in onze dromen, kunnen we de volgende dag weer opstaan. Rutte schetste in zijn speech zijn grootste nachtmerrie. Hij zei, en ik citeer: "Soms, dames en heren, als ik zwaar getafeld heb, stel ik me weleens voor wat er gebeurt als Nederland na de verkiezingen in handen zou vallen van de pessimisten, de socialisten en de weglopers." Het citaat deed mij denken aan de speech die George W. Bush ooit gaf voor een select gezelschap van republikeinen die zijn verkiezingscampagne steunden. "The haves and the have mores" zoals Bush ze noemde. En hij vervolgde: "Some call you the elite. I call you my base".
Die basis vindt Mark Rutte in al die mensen die denken dat ze hun geluk uitsluitend aan zichzelf hebben te danken. Mensen die heel vaak klagen over hun kop en het maaiveld en die vinden dat ze recht hebben op de welvaart die de markt hen de afgelopen vijftien jaar in de schoot worp. Aan een analyse hoe het eigenlijk allemaal zo is gekomen met die crisis, wagen ze zich liever niet. Dat is maar neuzelen over het verleden en de kop moet in de wind. Op zondagen als deze, vervuld van melancholie naar warmere zomers, vraag ik me af waar die weerzin tegen nostalgie toch vandaan komt en die ongebreidelde verheerlijking van het optimisme. Het optimisme over wat de beurs allemaal niet vermag, heeft ons en de rest van Europa voor jaren getekend, maar het oude Europa, daar moeten we toch niet al te lang stil bij staan. Want de toekomst lonkt en die wortelt in Azië en in Zuid Amerika, niet in Griekenland of Spanje. Hoewel we daar natuurlijk wel lekker op vakantie gaan. Daar schijnt tenminste de zon.
Geluk is blijven verlangen naar wat je al hebt, schijnt Augustinus te hebben gezegd. En wijsheid is je realiseren dat dingen verloren gaan en dat dat niet altijd een succes is. Als het aan Rutte en de zijnen ligt leven we straks niet alleen in een wereld van fact free politics maar ook in een wereld zonder geheugen. Altijd blijmoedig omdat de toekomst nog geen verlies kent, geen blauwe plekken en geen dood. Pessimisten, weglopers en, vooruit, ook socialisten storten Nederland en Europa echt niet in het gat van voorbij, zoals Rutte suggereert. Pessimisten zijn vaak realisten en die zijn op dit moment gewoon nodig. Weglopers hebben niet zelden een flinke bonus gekregen die hun in staat stelt überhaupt weg te lopen (waar is meneer Staal van Vestia ook maar weer gebleven?)
En socialisten? Die koesteren van oudsher als geen ander de dageraad. Dat zou Rutte toch moeten aanspreken. Maar misschien is hij daar net teveel historicus voor.
